Mục lục [Hiển thị]
Với nhịp độ giao thương gần 95 tỷ USD mỗi tháng, cột mốc 1.000 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu đang trở thành mục tiêu ngày càng rõ nét đối với Việt Nam trong năm 2026.
Tính đến giữa tháng 8/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã vượt 712 tỷ USD, tiếp tục tăng mạnh so với tháng trước. Đáng chú ý, phía sau tốc độ tăng trưởng ấn tượng này là những chuyển biến ngày càng rõ nét trong cơ cấu thương mại, khi các ngành điện tử, máy móc, thiết bị trở thành những trụ cột quan trọng của xuất khẩu, trong khi nhu cầu nhập khẩu máy móc, công nghệ và nguyên liệu phục vụ sản xuất cũng gia tăng.
Khẳng định nội lực của nền kinh tế
Nhịp độ giao thương sôi động tại các cảng biển, cửa khẩu và khu công nghiệp trên cả nước đang cho thấy sức sống và khả năng thích ứng của nền kinh tế Việt Nam trước những biến động của thương mại toàn cầu.
Theo ông Tim Leelahaphan, Chuyên gia kinh tế cấp cao của Standard Chartered phụ trách Việt Nam và Thái Lan, kinh tế Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 tiếp tục thể hiện khả năng chống chịu tích cực trước những thách thức từ bên ngoài. Động lực tăng trưởng đến từ sự kết hợp giữa năng lực sản xuất, dịch vụ, đầu tư và các chính sách hỗ trợ kịp thời của Chính phủ.
Trong đó, các nhóm ngành công nghiệp chủ lực như máy vi tính, điện thoại và máy móc, thiết bị đang tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong hoạt động xuất khẩu. Từ các linh kiện điện tử đến những hệ thống máy móc có hàm lượng công nghệ cao, sản phẩm sản xuất tại Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Việc doanh nghiệp chủ động tăng cường nhập khẩu máy móc, công nghệ và nguyên liệu đầu vào không chỉ đáp ứng nhu cầu sản xuất trước mắt mà còn tạo nền tảng cho việc thực hiện các đơn hàng lớn trong những tháng cuối năm, góp phần thúc đẩy tăng trưởng thương mại.
Nếu duy trì được tốc độ hiện nay, mục tiêu 1.000 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu sẽ ngày càng trở nên khả thi, qua đó tiếp tục nâng cao vị thế của Việt Nam trong mạng lưới thương mại quốc tế.
Nâng tầm doanh nghiệp Việt Nam
Một nền kinh tế hướng tới vị thế cường quốc sản xuất và thương mại không thể chỉ dựa vào gia công, lắp ráp với giá trị gia tăng thấp. Trong bối cảnh mới, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam cần đẩy mạnh chuyển dịch từ tăng trưởng dựa trên quy mô sang nâng cao chất lượng, năng suất, công nghệ và giá trị gia tăng.
Ông Jonathan D. London, Chuyên gia kinh tế của UNDP, cho rằng Việt Nam cần tiếp tục ưu tiên các chính sách công nghiệp và thương mại, đồng thời tăng cường ngoại giao kinh tế để duy trì thị phần tại những thị trường lớn như Mỹ và EU. Về dài hạn, mô hình tăng trưởng cần dựa nhiều hơn vào năng suất, đổi mới sáng tạo và đầu tư chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực cơ sở hạ tầng, năng lượng và giáo dục.
Để nâng cao giá trị giữ lại trong nước, doanh nghiệp sản xuất và công nghệ đang từng bước chuyển từ mô hình gia công, lắp ráp (OEM) sang tự chủ thiết kế (ODM) và xây dựng thương hiệu riêng (OBM).
Việc CT Group xuất khẩu 5.000 UAV hạng nặng sang Hàn Quốc với tỷ lệ làm chủ công nghệ được công bố ở mức 85 - 90% là một ví dụ cho thấy năng lực công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước được nâng cao. Đây cũng là hướng đi quan trọng để doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào lợi thế chi phí và chuyển sang cạnh tranh bằng công nghệ, chất lượng và năng lực sáng tạo.
Làm chủ công nghệ lõi, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa sẽ là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp Việt Nam tăng khả năng tự chủ chuỗi cung ứng, đồng thời nâng cao vị trí trong các chuỗi giá trị toàn cầu.
Phát huy vai trò của các doanh nghiệp đầu đàn
Trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, Việt Nam đang kỳ vọng sự phát triển của những tập đoàn tư nhân có quy mô lớn, đủ tiềm lực về tài chính, công nghệ và quản trị để dẫn dắt chuỗi giá trị và mở rộng thị trường quốc tế.
Trong lĩnh vực công nghệ cao, Tập đoàn Viettel đã khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), các doanh nghiệp công nghệ lớn như FPT, VNPT, CMC... cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng tính toán và nghiên cứu, phát triển AI trong nước.
Sự phát triển của các doanh nghiệp lớn cần được đặt trong mối liên kết chặt chẽ với hệ sinh thái hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Khi doanh nghiệp FDI tăng cường chuyển giao công nghệ, liên kết sản xuất và hợp tác với doanh nghiệp trong nước, cơ hội hình thành các chuỗi cung ứng có tính liên kết và giá trị gia tăng cao sẽ ngày càng rộng mở.
Đây chính là nền tảng để cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu và từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Từ mục tiêu 1.000 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu đến khát vọng nâng cao vị thế thương mại quốc gia, chặng đường phía trước đòi hỏi sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và toàn bộ hệ sinh thái kinh tế. Trong đó, năng lực đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và xây dựng thương hiệu Việt sẽ là những yếu tố quyết định để Việt Nam tiến xa hơn trên bản đồ thương mại thế giới.
Nguồn: Báo Diễn đàn Doanh nghiệp.
