Mục lục [Hiển thị]
Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, Việt Nam cần tạo thêm những động lực tăng trưởng mới. Việc hình thành khu thương mại tự do (FTZ) và khu logistics tích hợp được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới, thu hút nguồn lực, thúc đẩy hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 24/8 đã tạo thêm cơ sở pháp lý quan trọng cho quá trình này. Bên cạnh các cơ chế, chính sách về phát triển đô thị, Luật dành sự quan tâm đáng chú ý đến khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp.
Việc đưa các nội dung này vào Luật cho thấy tư duy phát triển đô thị trong giai đoạn mới không chỉ tập trung vào quản lý không gian đô thị mà còn gắn kết chặt chẽ với sản xuất, thương mại, logistics, tài chính và các mạng lưới kinh tế xuyên biên giới.
Trao quyền cho chính quyền đô thị trong phát triển khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp
Theo Luật Phát triển đô thị, khu thương mại tự do (FTZ) là khu chức năng có ranh giới địa lý xác định, gắn liền hoặc kết nối giao thông trực tiếp với hệ thống cảng biển quốc tế, cảng hàng không quốc tế, trung tâm tài chính quốc tế, cửa khẩu quốc tế quan trọng hoặc hạ tầng logistics chiến lược khác.
Khu thương mại tự do được thành lập nhằm áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội về đầu tư, tài chính, thương mại, dịch vụ chất lượng cao, logistics; thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu, hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Khu thương mại tự do có thể bao gồm nhiều khu chức năng.
Trong khi đó, khu logistics tích hợp là khu chức năng có ranh giới địa lý xác định, gắn liền với các đầu mối giao thông đa phương thức. Khu này được tổ chức theo mô hình hệ sinh thái, ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại để cung cấp các dịch vụ logistics kết hợp với sản xuất, gia công hàng hóa, thương mại số và thương mại điện tử.
Khu logistics tích hợp có thể được thành lập độc lập hoặc thuộc khu thương mại tự do.
Một điểm đáng chú ý là Luật Phát triển đô thị đã tạo hành lang pháp lý cho những không gian phát triển mới, đồng thời xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của chính quyền đô thị.
Theo đó, HĐND thành phố có thẩm quyền quy định trình tự, thủ tục thành lập, điều chỉnh ranh giới, diện tích và các nội dung liên quan đến tổ chức, hoạt động của khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp; đồng thời quy định các cơ chế, chính sách về quản lý, ưu đãi đầu tư, tạo thuận lợi thương mại, cải thiện môi trường kinh doanh và các chính sách đặc thù khác.
UBND thành phố quyết định việc giao nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước về khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp cho các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính thuộc UBND thành phố.
Chủ tịch UBND thành phố quyết định việc thành lập, điều chỉnh tên gọi, ranh giới, diện tích, mục tiêu, chức năng và các nội dung liên quan đến tổ chức, hoạt động của khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp.
Mở rộng không gian đầu tư, kinh doanh
Trong quá trình xây dựng Luật Phát triển đô thị, việc xác định nội hàm và địa vị pháp lý của khu thương mại tự do được đặt ra như một vấn đề quan trọng.
Về bản chất, khu thương mại tự do có thể trở thành không gian thử nghiệm những cơ chế phát triển mới, tạo điều kiện để hàng hóa, vốn, dịch vụ và doanh nghiệp kết nối thuận lợi hơn với thị trường quốc tế.
Nếu được tổ chức hiệu quả, khu thương mại tự do không chỉ tập trung hoạt động xuất nhập khẩu mà còn có thể thu hút các hoạt động có giá trị gia tăng cao như phân phối quốc tế, gia công, đóng gói, sửa chữa, thương mại điện tử xuyên biên giới và các dịch vụ tài chính liên quan đến thương mại.
Luật Phát triển đô thị cũng quy định cụ thể về hoạt động đầu tư, kinh doanh trong khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp.
Theo đó, nhà đầu tư nước ngoài tại khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp được thực hiện hoạt động kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa, kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại thương.
Doanh nghiệp có trụ sở chính và hoạt động sản xuất, kinh doanh trong khu thương mại tự do được niêm yết, báo giá, định giá và ghi giá trong hợp đồng bằng ngoại tệ; đồng thời được thanh toán, nhận thanh toán bằng ngoại tệ chuyển khoản đối với giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ với đối tác trong khu thương mại tự do.
Chi nhánh ngân hàng nước ngoài cũng được mở phòng giao dịch trong khu thương mại tự do theo điều kiện, hồ sơ, thủ tục và nội dung hoạt động do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định.
Đối với các khu chức năng thuộc khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp đáp ứng điều kiện khu phi thuế quan, hàng hóa và dịch vụ giữa các khu chức năng, giữa nước ngoài với các khu chức năng hoặc giữa các khu chức năng đáp ứng điều kiện khu phi thuế quan có thể được áp dụng chính sách thuế như khu phi thuế quan theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng.
Doanh nghiệp được hưởng lợi từ hệ sinh thái logistics đồng bộ
Việc hình thành khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp có thể mang lại nhiều lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp, đặc biệt trong việc giảm thời gian và chi phí trong chuỗi cung ứng.
Khi hàng hóa được tập trung trong một không gian có hệ thống kho bãi, vận tải, phân phối, dịch vụ hải quan và công nghệ quản lý đồng bộ, doanh nghiệp có điều kiện rút ngắn thời gian luân chuyển hàng hóa, giảm chi phí trung gian và nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng.
Đáng chú ý, Luật Phát triển đô thị đặt cơ sở để áp dụng các cơ chế ưu tiên về hải quan đối với khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là lợi thế quan trọng đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp logistics, góp phần giảm chi phí lưu kho, lưu bãi và nâng cao tốc độ quay vòng vốn.
Trường hợp khu logistics tích hợp thuộc khu thương mại tự do, khu này được áp dụng cơ chế, chính sách của cả khu logistics tích hợp và khu thương mại tự do.
Doanh nghiệp có hoạt động sản xuất, kinh doanh trong khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp được hưởng chế độ ưu tiên về thủ tục hải quan và thủ tục thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đưa vào, đưa ra khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Đáng chú ý, nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trong khu thương mại tự do không phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập tổ chức kinh tế và không cần phải có dự án đầu tư.
Thời gian hoạt động của dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng các khu chức năng thuộc khu thương mại tự do và dự án của nhà đầu tư thuê lại đất tại khu thương mại tự do được áp dụng như dự án đầu tư trong khu kinh tế theo quy định của pháp luật về đầu tư.
Định hướng phát triển khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp
Để phát huy hiệu quả, khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp cần được phát triển trên cơ sở:
- Gắn với quy hoạch tổng thể và lợi thế riêng của từng địa phương.
- Kết nối đồng bộ với sân bay, cảng biển, cửa khẩu, đường bộ, đường sắt và các trung tâm sản xuất.
- Bảo đảm cơ chế quản trị minh bạch, thủ tục nhanh gọn và môi trường đầu tư ổn định.
- Ứng dụng mạnh công nghệ số trong quản lý hàng hóa, kho vận, hải quan và điều hành chuỗi cung ứng.
- Thu hút nhà đầu tư chiến lược, hướng đến các ngành có giá trị gia tăng cao thay vì chỉ mở rộng diện tích hoặc số lượng dự án.
Việc hình thành khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp, cùng với cơ chế quản trị và chính sách phù hợp, được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian phát triển, tăng khả năng kết nối quốc tế và tạo thêm động lực cho doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Nguồn: Báo Đồng Nai, tác giả Hải Thanh,
