Giảm điều kiện kinh doanh, mở rộng dư địa phát triển cho doanh nghiệp

Hiệu quả cải cách không chỉ được đo bằng số lượng ngành nghề được đưa ra khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện, mà quan trọng hơn là phải thể hiện qua việc giảm thời gian, chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi thực chất cho doanh nghiệp.

Việc tiếp tục cắt giảm 62 ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư được đánh giá là bước tiến trong cải cách môi trường kinh doanh, góp phần mở rộng không gian gia nhập thị trường, thúc đẩy cạnh tranh và huy động nguồn lực xã hội.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, Giảng viên cao cấp, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, đây là bước đi phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt trong mục tiêu giảm chi phí tuân thủ và cắt giảm các điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Tuy nhiên, việc giảm số lượng ngành nghề kinh doanh có điều kiện mới chỉ là điều kiện cần, chưa đủ để tạo nên một cuộc cải cách thực chất. Điều doanh nghiệp quan tâm là sau cải cách, thời gian và chi phí để gia nhập, mở rộng hoạt động kinh doanh có thực sự giảm hay không.

Do đó, cùng với việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, cần tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, quản lý dựa trên mức độ rủi ro, đơn giản hóa và số hóa thủ tục hành chính, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế các chi phí phát sinh trong quá trình thực hiện.

Đo hiệu quả cải cách bằng tác động thực tế

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, hiệu quả cải cách không nên chỉ được đánh giá bằng việc “xóa” bao nhiêu điều kiện kinh doanh, mà cần được kiểm chứng thông qua những thay đổi cụ thể đối với doanh nghiệp và nền kinh tế.

Các tiêu chí có thể được xem xét gồm: thời gian và chi phí gia nhập thị trường giảm bao nhiêu; mức độ hài lòng của doanh nghiệp được cải thiện như thế nào; số lượng doanh nghiệp thành lập mới, quay trở lại hoạt động và mở rộng kinh doanh ra sao; khả năng tạo việc làm, mở rộng sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ và đóng góp ngân sách như thế nào.

Khi doanh nghiệp thực sự cảm nhận được việc gia nhập và mở rộng kinh doanh trở nên thuận lợi hơn, khi đó việc cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện mới có thể được xem là một cải cách thực chất, thay vì chỉ là sự thay đổi về số lượng trên danh mục pháp luật.

Kiểm soát rủi ro nhưng không tạo thêm rào cản

Đối với việc đưa dịch vụ thị thực ủy quyền vào danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, chuyên gia cho rằng quy định này có cơ sở nhất định do hoạt động liên quan đến dữ liệu cá nhân, dữ liệu sinh trắc học, xác thực và các yếu tố về an ninh.

Tuy nhiên, điều kiện kinh doanh cần được thiết kế phù hợp với bản chất và mức độ rủi ro của hoạt động. Việc gia tăng các điều kiện gia nhập thị trường không nên dẫn tới tình trạng chồng lấn với những quy định pháp luật chuyên ngành về thu thập, lưu trữ, sử dụng, chia sẻ và bảo vệ dữ liệu.

Thay vào đó, điều kiện kinh doanh nên tập trung vào năng lực của doanh nghiệp, nhân sự, công nghệ, bảo mật, quy trình nghiệp vụ và quản trị rủi ro. Sau khi đáp ứng được ngưỡng an toàn cần thiết, hoạt động của doanh nghiệp nên được quản lý thông qua các tiêu chuẩn kỹ thuật, trách nhiệm giải trình, khả năng truy vết và cơ chế hậu kiểm.

Đặc biệt, cần phân định rõ trách nhiệm giữa người sử dụng dịch vụ, doanh nghiệp cung ứng, đơn vị xây dựng và vận hành nền tảng công nghệ và cơ quan quản lý. Cùng với đó là cơ chế phối hợp, cảnh báo rủi ro, kiểm soát truy cập, lưu vết và truy xuất toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ nhằm hạn chế gian lận và bảo vệ dữ liệu.

Tạo môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn

Mục tiêu của cải cách là xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và thuận lợi, trong đó các yêu cầu quản lý được thiết kế dựa trên rủi ro thay vì tạo thêm những rào cản hành chính không cần thiết.

Một hệ thống quản lý hiệu quả cần bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, liên thông và an toàn, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong toàn bộ quá trình.

Nếu được thiết kế theo hướng quản lý dựa trên rủi ro, minh bạch, số hóa và tăng cường hậu kiểm, các quy định về điều kiện kinh doanh không chỉ góp phần bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu và quyền lợi của người dân mà còn tạo không gian để những doanh nghiệp có năng lực tham gia thị trường, đổi mới và phát triển bền vững.

Theo Diễn đàn Doanh nghiệp