Doanh nghiệp Hàn Quốc kỳ vọng bước tiến mới của Hải quan số

Luật Hải quan sửa đổi được kỳ vọng thúc đẩy số hóa thủ tục, liên thông dữ liệu và quản lý rủi ro, qua đó giúp doanh nghiệp giảm thời gian thông quan, tiết kiệm chi phí và chủ động hơn trong hoạt động xuất nhập khẩu.
 

Theo TS. Trần Hải Linh, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam – Hàn Quốc (VKBIA), các doanh nghiệp Hàn Quốc ngày càng quan tâm đến tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của môi trường đầu tư tại Việt Nam.

Bên cạnh chi phí lao động, ưu đãi đầu tư và quy mô thị trường, nhà đầu tư chú trọng hơn đến chất lượng thủ tục hành chính, đặc biệt trong lĩnh vực hải quan, thuế và kiểm tra chuyên ngành. Việc chậm thông quan linh kiện, nguyên liệu không chỉ làm tăng chi phí kho bãi mà còn có thể ảnh hưởng đến dây chuyền sản xuất và tiến độ giao hàng.

Quản lý dựa trên dữ liệu, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ tốt

Luật Hải quan sửa đổi định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường quản lý dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro. Theo TS. Trần Hải Linh, đây là thay đổi quan trọng đối với các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, điện tử, bán dẫn, linh kiện, ô tô và máy móc – những lĩnh vực tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo đó, doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt, hệ thống quản trị minh bạch và dữ liệu đầy đủ cần được tạo thuận lợi thông qua việc rút ngắn thời gian xử lý, giảm kiểm tra trực tiếp và giảm chi phí tuân thủ. Đồng thời, cơ quan Hải quan có thể tập trung nguồn lực kiểm soát các giao dịch và chủ thể có rủi ro cao.

Việc cải cách không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục mà còn hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch nhập nguyên liệu, tổ chức sản xuất và xuất khẩu, góp phần nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

Liên thông dữ liệu, giảm chi phí và tăng khả năng dự báo

Một trong những kỳ vọng lớn của cộng đồng doanh nghiệp là việc số hóa và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước sẽ giúp hạn chế tình trạng khai báo, cung cấp lại thông tin nhiều lần.

Theo định hướng của Luật Hải quan sửa đổi, hồ sơ, chứng từ được sử dụng dưới dạng thông điệp dữ liệu; các chứng từ chuyên ngành đã được cấp và chia sẻ qua Cơ chế một cửa quốc gia thì doanh nghiệp không phải nộp hoặc xuất trình lại.

Nguyên tắc cần hướng tới là “Một dữ liệu – khai báo một lần – được sử dụng nhiều lần bởi các cơ quan có thẩm quyền”. Điều này giúp giảm giấy tờ, hạn chế các thao tác trùng lặp và tiết kiệm nguồn lực cho doanh nghiệp.

Bên cạnh chi phí trực tiếp như logistics, kho bãi và lưu container, doanh nghiệp còn chịu chi phí phát sinh do không dự đoán được thời gian hoàn tất thủ tục. Khi quy trình xử lý thiếu ổn định, doanh nghiệp phải duy trì lượng hàng tồn kho, thời gian dự phòng và vốn lưu động lớn hơn.

Vì vậy, số hóa cần đi đôi với liên thông dữ liệu thực chất, chuẩn hóa quy trình và ứng dụng công nghệ để nâng cao khả năng dự báo. Việc chuyển giấy tờ sang dạng điện tử sẽ chưa phát huy đầy đủ hiệu quả nếu doanh nghiệp vẫn phải in hồ sơ hoặc nhập lại dữ liệu đã có trên hệ thống khác.

Bảo đảm thực thi thống nhất, nâng cao năng lực cạnh tranh

Theo TS. Trần Hải Linh, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan được Quốc hội thông qua ngày 23/8 và dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Để các cải cách phát huy hiệu quả, yếu tố quan trọng nhất là tổ chức thực thi.

Quy định cần được áp dụng thống nhất giữa các địa phương, cửa khẩu và cơ quan liên quan, hạn chế tình trạng khác biệt trong cách hiểu và thực hiện. Đồng thời, cần bảo đảm dữ liệu được chia sẻ thực chất, tránh yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Nguyên tắc doanh nghiệp tuân thủ tốt được tạo thuận lợi tốt hơn cần được cụ thể hóa bằng những kết quả có thể đo lường, như giảm số giờ làm thủ tục, giảm giấy tờ phải nộp lặp lại, tiết kiệm chi phí và nâng cao khả năng dự báo thời gian thông quan.

Cải cách Hải quan vì thế không chỉ là việc ứng dụng thêm công nghệ hay xây dựng phần mềm, mà quan trọng hơn là đổi mới quy trình quản lý để doanh nghiệp thực sự tiết kiệm thời gian và nguồn lực.

Khi thủ tục minh bạch, dữ liệu liên thông và việc thực thi nhất quán, Hải quan số sẽ góp phần nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế, đồng thời tăng cường năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế – Tài chính,